Liggen emoties opgeslagen in je heup? Wat de wetenschap zegt over fascia, stress en massage
Ik herinner me een van mijn eerste yin-yoga lessen goed. We lagen midden in een diepe heup stretch die een paar minuten duurde en de docent leek ons te waarschuwen: “Er zitten veel emoties opgeslagen in je heup. In deze pose kunnen die loskomen.”
Mijn gedachte ging direct naar mijn oma. Niet lang geleden had zij een nieuwe heup gekregen. Waren haar emoties daarmee dan ook vervangen?
In de online wereld van lichaamswerk kom ik de afgelopen jaren ook vaak soortgelijke claims tegen over trauma en onverwerkt verdriet dat in onze heup schuilt.
Maar wat klopt hiervan?
Als massagetherapeut fascineert deze vraag mij. Niet alleen omdat ik dagelijks weldegelijk zie hoeveel invloed stress en emoties op het lichaam kunnen hebben, maar ook omdat ik het belangrijk vind om in het holistische werkveld onderscheid te maken met wat soms makkelijk is om te roepen en wat wetenschappelijk onderzocht is.
Fascia
Uitspraken over 'emoties in de heupen' gaan niet letterlijk over het heupgewricht. Vaak wordt verwezen naar de psoas spier en weefsel in het heupgebied: fascia. Fascia is het weefsel dat alle spieren en organen omhult en alles in het lichaam met elkaar verbindt. Het omhult onze hersenen, ons ruggenmerg, onze organen, spieren, pezen, botten, bloedvaten en zenuwen.Het is vooral opgebouwd uit collageen, elastine, vocht en cellen.
Wat zegt de wetenschap?
Lange tijd werd fascia vooral gezien als een passief soort 'verpakking' van organen en spieren. Inmiddels weten we dat dit beeld niet klopt. Er komt steeds meer onderzoek naar buiten dat een veel complexer, actiever en dynamischer netwerk vormt dat betrokken is bij beweging, pijn, lichaamsbewustzijn en herstel.
Recente wetenschappelijke publicaties laten zien dat fascia enorm rijk is aan sensorische zenuwuiteinden, bloedvaten en lymfvaten. Dit is de reden dat het een belangrijke rol speelt bij interoceptie. Interoceptie is het vermogen om signalen uit het eigen lichaam waar te nemen, oftewel ons lichaamsbewustzijn. Door het zenuwweefsel draagt fascia onder andere bij aan ons lichaamsgevoel, onze houding en hoe we reageren op stress.
Een bioloog en psycholoog die veel onderzoek doet naar fascia is dr. Schleip. Hij beschrijft hoe het bindweefsel voortdurend communiceert met ons zenuwstelsel en hoe deze twee systemen elkaar beïnvloeden. Chronische stress en langdurige activatie van het autonome zenuwstelsel lijken niet alleen invloed te hebben op spierspanning maar ook op fasciale eigenschappen en hoe ons lichaam aanvoelt.
Dat betekent echter niet automatisch dat emoties letterlijk in de fascia worden opgeslagen.
Emoties ontstaan in de hersenen en het zenuwstelsel. En er is nog geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat verdriet, angst of trauma letterlijk vastliggen in fascia.
Wat betekent dit voor massage?
Ook hierover bestaat soms een hardnekkige overtuiging: dat een fascia behandeling emoties uit het lichaam bevrijdt.
De huidige wetenschap schetst een genuanceerder beeld.
Fascia kan gespannen zijn. Onderzoeken over het effect van massage therapie bij verschillende klachten laten zien dat myofasciale technieken (gericht op spieren en fascia die met elkaar verbonden zijn) kunnen bijdragen aan onder andere pijnvermindering en een betere beweeglijkheid. Dit lijkt alleen niet uitsluitend te worden verklaard door veranderingen in het bindweefsel, maar ook samen te hangen met een veranderde staat van het zenuwstelsel, pijnverwerking, lichaamsbewustzijn en ontspanning.
Hoewel meer onderzoek nodig is, wijst de huidige literatuur erop dat massage invloed kan hebben op de wisselwerking tussen bindweefsel, het zenuwstelsel en hoe we ons lichaam ervaren. Een massage kan bijdragen aan ontspanning.
Mijn visie als massagetherapeut
Zelf ben ik een holist en geen wetenschapper. Ik geloof niet dat we hoeven te kiezen tussen twee uitersten: óf emoties zitten letterlijk opgeslagen in de fascia waarbij de heup functioneert als een soort archiefkast, óf emoties worden alleen beheerd door de hersenen en het zenuwstelsel.
Ons systeem werkt als geheel samen. De wetenschap laat zien dat de relatie tussen lichaam, fascia, het zenuwstelsel en emoties complex is. Bewijs voor het effect van myofasciale therapie staat nog in de kinderschoenen. Maar wat wel al een bewezen inzicht is: ons lichaam en onze emoties zijn voortdurend met elkaar in gesprek.
Ik geloof dan ook zeker dat lichaamswerk een essentieel onderdeel is voor de verwerking van emoties en trauma’s. Ademwerk, yoga of een holistische massage kan het zenuwstelsel helpen om in een staat van veiligheid en ontspanning te komen. Door de rust die ontstaat, kunnen gevoelens die op de achtergrond waren naar voren komen. Je kunt daarna verdriet of juist opluchting of een gevoel van vrijheid voelen. Ondanks dat de wetenschap nog niet precies weet hoe, zijn deze ervaringen echt.
Maar massages zijn daarin geen wondermiddel, zoals nu soms wel geroepen wordt. Het is niet nodig om aan te nemen dat emoties letterlijk uit de fascia 'vrijkomen'. Wel kunnen massages een manier zijn om meer rust, lichaamsbewustzijn en mentale en fysieke bewegingsruimte te creëren.
Bronnen
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10573556/